
از توجه ویژه امام خمینی(ره) به جایگاه زنان در قانون اساسی تا محکومیت صدای بلند طرفداران برابری جنسیتی
تاریخ : 15 بهمن 1393

تنظیمات متن :
رنگ پشت متن

سایز متن
21
به گزارش خبرنگار گروه جامعه خبرگزاری فارس، همزمان با ایام پیروزی انقلاب اسلامی و ایام الله دهه فجر نشست عدالت جنسیتی در گفتمان انقلاب اسلامی با حضور رئیس بسیج جامعه زنان، اعضای شورای فرهنگی اجتماعی زنان، نخبگان و کارشناسان امور زنان و خانواده در محل خبرگزاری فارس برگزار شد.
در ابتدای این نشست نیره قوی عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان با تبریک ایام پیروزی انقلاب اسلامی گفت: در ابتدای جلسه قبل از اینکه وارد بحث اصلی شویم یادی داشته باشیم از نگاه عمیق، متناسب و عدالتمحور حضرت امام(ره) در موضوع کلان اسلام، جمهوری اسلامی و خاصه در بحث زنان و نگاهی که حضرت امام(ره) به حوزه زنان داشتند.
* توجه ویژه امام خمینی(ره) به جایگاه زنان در قانون اساسی
وی ادامه داد: من جلسه را مزین میکنم به ذکر خاطرهای از استاد بزرگوار استاد مرتضی مطهری از کتاب آینده انقلاب در رابطه با حضرت امام (ره)، استاد مطهری میگوید در فرانسه در مقطع زمانی که هنوز انقلاب پیروز نشده بود و تشکیل جمهوری اسلامی در مرحله تکوین و شکلگیری زمینههایی برای این حکومت بود، حضرت امام(ره) گروهی را برای نوشتن پیشنویس قانون اساسی مشخص کردند و با توجه به اینکه قانون اساسی باید نوشته میشد موضوعاتی باید احصا میشد تا پیرامون آن موضوعات مواد مختلف قانون اساسی تدوین شود، نگرشی که خودم داشتم این بود که بحث زنان باید در قانون اساسی باشد بنابراین یکسری موضوعات احصا شد و بنده برای تبیین موضوعات خدمت حضرت امام(ره) رسیدم. زمانی که بحث را آغاز کردم و چند موضوع را به ایشان پیشنهاد دادم حضرت امام(ره) فرمودند جناب آقای مطهری بحث حقوق زنان در قانون اساسی را فراموش نکنید.
قوی اظهار داشت: شهید مطهری میگوید «من آن زمان متوجه شدم چقدر حضرت امام(ره) به موضوع نقش زنان اهمیت میدهند». قانون اساسی به عنوان بزرگترین ثمره جمهوری اسلامی و به عنوان سند و مانیفست جمهوری اسلامی بندهایی را به صورت خاصی به زنان اختصاص داد و در قانون اساسی خطابهای عامی داریم که در مورد مردم، جمعیت، ملت، همه مردم، همه ملت، همه مردم کشور، عموم مردم است اما در بخشهایی مانند مواد 20 و 21 قانون اساسی به صورت خاص حقوق ویژهای برای زنان در نظر گرفته شده است و این موضوع نشأت گرفته از اندیشه عدالتمحور امام خمینی (ره) است.
*فروپاشی بنیان خانواده در غرب ناشی از مخدوش شدن هویت زنان است
در ادامه این نشست زهرا اصلانی رئیس بسیج جامعه زنان کشور نیز با تبریک این ایام و گرامیداشت یاد و خاطره شهدا گفت: بنده هم عرض تبریک و تهیت دارم و گرامی میدارم یاد و خاطره شهدای فجر آفرین و به ویژه رهبر فقید انقلاب اسلامی که رهبری آگاه، فرزانه بودند و معجزه قرن محسوب میشوند و امیدواریم بتوانیم با تبیین دیدگاهها و رهنمودهای ایشان در حوزه زن و خانواده و به تأسی از ایده بسیار مترقی که مقام عظمای ولایت هم آن را دنبال کردند قدم اساسی در تبیین جایگاه و کرامت زن مسلمان برداریم.
وی ادامه داد: به ویژه موضوعی که در نظر گرفته شده است که به تبیین ابعاد مختلف عدالت جنسیتی به عنوان نیاز امروز جامعه بشری است و اینکه انقلاب اسلامی این موضوع بسیار مهم را به عنوان یک عمل پیشدستانه برای مقابله با حرکتهایی که به دنبال تشابه جنسیتی و بحثهای تساوی جنسیتی هستند، مطرح کرد.
رئیس بسیج جامعه زنان افزود: ریشه همه آنچه که امروز در فروپاشی بنیان خانواده در غرب میبینیم ریشه آن در از بین رفتن هویت زن در جهان است و ناشی از توجه به تشابه و تساوی جنسیتی است لذا ما بر آن شدیم که سلسله مباحثی را شروع کنیم و برای جامعه امروز کارکردهای آن را تبیین کنیم و به ویژه اینکه چشماندازی از توجه به عدالت جنسیتی ترسیم کنیم که چقدر میتواند متفاوت با وضع موجودی باشد که بر اساس نگاههای غلط اتفاق افتاده و میتواند یک چشمانداز روشن، امیدبخش و شورانگیزی را برای آینده جهان ترسیم کند.
* تلاش برای تبیین ابعاد مختلف عدالت جنسیتی
اصلانی خاطرنشان کرد: و به عنوان یکی از اصول مهم تمدن اسلامی ما به این موضوع نگاه میکنیم چرا که در تمدن اسلامی باید بتوانیم جایگاه زن و خانواده را به درستی ترسیم کنیم و زیرساختهای فکری و اندیشهای را تولید کنیم و بتوانیم یک نگاه جدید مبتنی بر فطرت، خواستار وحی و آموزههای دینی را عرضه کنیم.
وی افزود: در وضع موجود ما نگاه به تساوی حقوق زنان متأسفانه هنوز وجود دارد بنابراین باید با ترسیم ابعاد مختلف عدالت جنسیتی که مقام معظم رهبری نیز به این کلمه اذعان داشتند و خودشان با بیانهای مختلف آن را بیان کردند توجه کنیم تا بتوانیم تولید محتوا کنیم و آن را در اختیار جوانان قرار دهیم.
* آغاز نگاههای تند و رادیکالی به حوزه زنان در غرب از سال 1970
در ادامه این نشست عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان گفت: در مبانی اندیشهای اسلام و شکلگیری اندیشه اسلامی در بهمن 57، جایگاه و کرامت زن از جمله موضوعاتی بوده است که در فراز و نشیب زیادی قرار داشته است. ما یک نگاه جامع الاطراف را در اسلام به موضوع زن داریم که نباید از آنها عدول کنیم و عدول از آنها باعث ایجاد چالشها و آسیبهای فراوانی خواهد شد.
وی افزود: ما در بحث جنسیت یقینا باید به پیشینه این بحث نیز اشاره کنیم این واژه از چه مقطع زمانی وارد ادبیات حوزه زنان میشود؟ بیشتر نوشتهها، کتابها و مقالات ورود این بحث به حوزه زنان را از سال 1970 میدانند و زمانی که بحث جنسیت در ادبیات بحث زنان رایج میشود زمانی است که نگاههای تند و رادیکالی در غرب شکل گرفته است و شاید این بیتأثیر در این مسئله نباشد.
قوی ادامه داد: نکته مهم این است که ما در اسلام تمایزات جنسیتی را قبول داریم و تمایزات جنسی در بسیاری از موقعیتها و نقشها را قبول داریم و بر آن تأکید میکنیم، دوم اینکه تفاوت تکوینی در نگاه و بحث خلقت را میپذیریم و تفاوتهای تشریعی را که متناسب با این تفاوتهای تکوینی است را نیز قبول داریم اما در برخی موارد زنان و مردان حقوق متفاوت دارند که این حقوق متفاوت ناشی از مسئولیتها و وظایف متفاوت است.
* تبعیض بر مبنای عدالت ناپسند نیست
این عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان افزود: ما باید تعریفی از عدالت را به دست بیاوریم. اعطای حقوق بر اساس استحقاق یک تعریف اجمالی از عدالت است، عدالت پسندیده است و آن چه قبیح است بحث ظلم است و هم اکنون در قرن حاضر میبینیم دیدگاههای لیبرالیستی و دیدگاههای حاکم در غرب صرفا آنچه مقابل عدالت انجام میشود را ظلم نمیدانند و بحث تبعیض را نیز وارد این عرصه کرده است و هرگونه تبعیض را با این نگاه و قرائت مردود میدانند. اما اینکه در عمل چه میکنند قابل بررسی است.
قوی خاطرنشان کرد: جان کلام ما این است که ما میدانیم تبعیضاتی وجود دارد اما همیشه این تبعیضات را مردود نمیدانیم کما اینکه به تعریف ما از عدالت،تفاوت تکوینی و تفاوتهای تشریعی بستگی دارد و با این نگاه تبعیضها میتوانند پسندیده هم باشد.
در ادامه حجت الاسلام هدایت نیا استاد دانشگاه و کارشناس امور خانواده گفت: مقام معظم رهبری فرموده اند: جمهوری اسلامی باید به صورت صریح و بدون پردهپوشی مبانی غلط غرب در مقوله زن را مورد هجوم و انتقاد جدی و بیوقفه قرار دهد و به مسئولیت خود به دفاع از جایگاه و شأن زنان عمل کند.
* لزوم به کار بردن بیان اقناعی در تبیین عدالت جنسیتی برای نو اندیشان
وی افزود: خلاصه این فرمایشات این است که در تبیین مبانی حقوقی زن باید قوی ظاهر شد و نیز در نقد مبانی حقوق زن در نگاه غیراسلامی باید بدون پردهپوشی یا حالت تهاجمی برخورد کنیم، البته تهاجمی بودن به معنای شعاری برخورد کردن با مسئله نیست و بیان ما باید حالت اقناعی داشته باشد.
وی خاطر نشان کرد: مسئله از آن مسائلی نیست که متعبد بودن کفایت کند بسیاری از اجتماعاتی که بنده حضور دارم مخاطبان ما به دلیل اینکه انسانهای متعبد و متشرعی هستند میگویند ما تعبدا میپذیریم ولی وقتی سر صحبت و انتقاد باز میشود آنها هم چالشها و شبهاتی دارند و پیداست که بیان ما در برخی موارد شاید واضح نبوده است بنابراین من فکر میکنم این اقدام بسیار اقدام به موقعی است واقعیت این است که کارهای خوب و جذاب صورت نگرفته و بیشتر کارهایی که انجام شده است جنبه ترویجی دارد و نگارش مقالات سودمند در این مسیر انجام نشده است.
هدایت نیا اظهار داشت: شاید ادبیات موجود در نقد حقوق اسلامی در داخل کشور بسیار بیشتر و قویتر از ادبیات موجود در تبیین مبانی حقوق اسلامی است، این نشان میدهد که ما آن طور که باید در این مسیر حرکت نکردهایم اگر دانشجویی بخواهد کار پژوهشی انجام دهد در مراجعه به منابع، منابعی که دفاع از نظریه برابری جنسیتی باشد در داخل بیشتر است.
وی افزود: من متأسفم که عرض کنم برخی از حقوقدانان مسلمان به جای دفاع از حقوق اسلامی منتقدان سرسخت حقوق اسلامی ما هستند و یکی از مشکلات ما الان همین است و ما به جای اینکه همت خود را متوجه نقد مبانی حقوق غیراسلامی کنیم تلاش میکنیم که در برابر منتقدان داخلی از خودمان دفاع کنیم.
این کارشناس امور مذهبی اظهار داشت: جایگاهی که هم اکنون در آن قرار گرفتیم و گویا عدهای به همین قانع هستند جایگاه خوبی نیست. من یک استقرا در تمایزات حقوقی زن انجام دادم و فکر میکنم میتوانیم در تمامی این موارد سر خود را بالا بگیرم و روی آنها مانور بدهیم.
هدایت نیا اظهار داشت: این موارد را در 7 بند خلاصه به این ترتیب است، نخستین ممیزه وحیانی بودن حقوق اسلامی زن در مقابل حقوق زن در غرب که محصول تجربیات اجتماعی و خرد جمعی است و از قضا تلاش عدهای از نو اندیشان دینی این است که از درون آموزههای وحیانی برای برابری جنسیتی میخواهند مصداق پیدا کنند تاکنون به ثمر ننشسته است چراکه حقوق وحیانی زن بسیار صریح است و آنها تلاش کردند با استفاده از نظریه تاریخنگاری بگویند در قرآن این تفاوتها میان حقوق زنان و مردان وجود دارد اما این تمایزات متناسب با جامعه عصر نزول قرآن است.
* تلاش بی ثمر نواندیشان دینی برای پیدا کردن مصداقهای برابری جنسیتی در آموزههای دینی
وی خاطرنشان کرد: بنابراین این آموزهها از سوی نواندیشان دینی ما انکار نمیشود ولی تلاش برای ارائه تصویری از حقوق زن در اسلام با نگرشی برابری به دلیل اینکه ریشه در وحی دارد، محقق نشده است. دوم قدسی بودن و مقدس بودن حقوق اسلامی و آخرتگرا بودن حقوق اسلامی زن مبتنی بر اخلاق است.
حجت الاسلام هدایت نیا افزود: حقوق اسلامی در پی سعادت آدمی است و این یکی از چالشهای نظریه برابری جنسیتی است، سوم عدالتگرا بودن حقوق اسلامی در مقابل برابرگرا بودن، چهارم خانوادهگرا بودن حقوق زن و مرد است.
این کارشناس مسائل خانواده اظهار داشت: حقوق اسلامی زن و مرد مبنی بر خانواده است در مقابل دو نظریه خانوادهگریزی و خانواده ستیزی، خانواده گریزان برای خانواده ارزشی قائل نیستند و مجرد زیستی را ارزش برای انسان میدانند و خانواده ستیزان هم با این استدلال که منشأ ستم تاریخی به زنان نگاه مردسالارانه است و برای اینکه زن از این نگاه رها شود چارهاش را در در افتادن با خانواده میدانند.
هدایت نیا افزود: با خانوادهگرا بودن، خانوادهگریزی رهبانیت مسیحی و خانوادهستیزی جریان فمنیستی را نهی میکنیم و جریان مردسالار و زن محوری را نقد میکنیم.
* بسترهای حقوقی خانوادهگرایی در کشور تبیین نشده است
وی افزود: در سالهای بعد از انقلاب دو اتفاق نامبارک رخ داده است، یکی اینکه بحث حقوق خانواده جای خود را به حقوق زن داده است و بحث اخلاق خانواده هم تحتالشعاع بحث حقوق خانواده قرار گرفته است، همانطور که اگر بحث حقوق زن بخواهد آن برجستگی بحث حقوق مرد را کم کند ایرادی ندارد ولی اگر بخواهیم خانواده را تحت عنوان حقوق زن نگاه کنیم این اتفاق ممکن است این بار برعکس رخ دهد، چرا که متأسفانه بسترهای حقوقی خانوادهگرایی را در کشور تبیین نکردهایم.
هدایت نیا ادامه داد: نظاموارهگی حقوق اسلامی زن پنجمین مشخصه حقوق اسلامی زنان است، اساسا نظام بدون تفاوت هیچ معنایی ندارد، ما نظام آفرینش را با تفاوت میپذیریم و انتظار میرود این تمایزات متفاوت و متناسب باشد، به همین دلیل حقوق اسلامی نظاممند است و با حذف تمایزات و تفاوتها و رسیدن به برابری حقوقی به معنای نفی نظاموارهگی است.
وی ادامه داد: همچنین تمایز دیگر سابقه تاریخی نظام حقوقی اسلامی است که قدمت 1400 ساله دارد، در حالی که سابقه نظریه برابری جنسیتی به سال 1970 باز میگردد و اینها از آن سال به تدریج به سمت برابری پیش رفتند.
حجت الاسلام هدایت نیا افزود: قدیمیترین دوره حقوق زن دورهای است که زن به عنوان ملک محسوب میشد، و سپس هجر حقوقی بوده است که زن اساسا آزاد ولی مهجور است و در زمره کودکان و سفیهان قرار دارد به این معنا که اهمیت تملک و تمتع دارد اما اهلیت استیفا ندارد سپس دوره اهلیت حقوقی است که بحث این است که آیا در دوره اهلیت حقوقی بحث باید بر روی برابری حقوقی باشد یا بر روی عدالت حقوقی؟
وی اظهار داشت: اینجاست که ما با دو نظام حقوقی متفاوت مواجه هستیم که متأسفانه صدای رقیب ما بلندتر و رساتر است و پشتیبانیهای رسانهای از او بیشتر و جذابیت ظاهری آن هم به مراتب بیشتر است ادعای من این است که نظریه برابری جنسیتی اگر سرعت انتشار دارد به دلیل مبانی محکم آن نیست.
در ادامه نیره قوی کارشناس مسائل زنان گفت: در اصول مختلف قانون اساسی که بحث اسلام ساری و جاری است، اصل 4 قانون اساسای ضرورت این را بیان میکند که کلیه قوانین در همه ابعاد اخلاق دارد و این باعث میشود که امروز اگر خلایی در این زمینه داریم اهل قلم باید وارد این عرصه شوند.
* لزوم تبیین حقوق زنان در زیر چتر اسلام
وی ادامه داد: رهبر معظم انقلاب میفرمایند در جایی که مطالبه میکنید باید دقت کنید از دیدگاههای فمنیستی پرهیز کنید و ما باید در زیر چتر اسلام برای تبیین قوانین حرکت کنیم نیز نگاهی به قوانین کشورهای دیگر مانند انگلستان و کانادا به این میرسیم که آبشخور همه اینها، اعلامیه حقوق بشر است این اعلامیه چند بند ویژه زنان دارد که شاید با بندهای دیگر ناهمخوان نباشد اما مفاد برخی از این بندها این است که باید تبعیض مثبت هم علیه زنان وجود داشته باشد.
حجت الاسلام هدایت نیا در ادامه نشست عدالت جنسیتی در گفتمان انقلاب اسلامی گفت: مبانی نظریه عدالت جنسیتی را باید تبیین کنیم و باید به چالشهای جدی آن هم بپردازیم.
وی افزود: در ماده 25 اعلامیه حقوق بشر آمده است زنان و کودکان حق دارند از حمایتهای مخصوص برخوردار باشند، چالشی که فراروی ما است و از طرف طرفداران برابری جنسیتی مطرح میشود این است که حقوق اسلامی جای دفاع از ضعیف از طرف قوی حمایت کرده است و ما باید ثابت کنیم تفاوتهای حقوقی مردانه نیست.
* لزوم بازنگری در ساختارهای اشتغال زنان در جامعه
در این نشست مینو اصلانی رئیس بسیج جامعه زنان کشور گفت: در رویکرد کلان انقلاب اسلامی بحث عدالت در تمام زمینهها همواره مورد تأکید و توجه بوده است و در عرصه عمل در قانون اساسی نیز به این موضوع توجه ویژهای شده است و بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی در زمان تدوین قانون اساسی بر حفظ و درج جایگاه زنان در قانون اساسی تأکید ویژهای داشتند.
وی ادامه داد: حضرت امام خمینی(ره) هویت زنانه زن را به رسمیت شناختند و در طول پیروزی انقلاب اسلامی شخصیت زن را احیا کردند به گونهای که زن به عنوان یک انسان بتواند به فعالیتهای اجتماعی خود بپردازد.
رئیس بسیج جامعه زنان اظهار داشت: مقام عظمای ولایت نیز هم اکنون با ادامه دادن راه امام راحل این موضوع را مورد توجه ویژه قرار دادهاند که باید از رهنمودهای ایشان در مسیر تدوین برنامهها و سیاستهای آینده بهترین استفاده را داشته باشیم.
اصلانی خاطرنشان کرد: زمانیکه منشور حقوق و مسئولیتهای زنان تدوین شد در این منشور علاوه بر حقوق زنان، انتظارات و مسئولیتهای زنان نیز ذکر شد که توانست به عنوان یک منبع درزمینه حقوق و تکالیف زنان به شدت مورد استقبال قرار گیرد و حرفهایی را برای جامعه جهانی در زمینه حقوق زنان ارائه داد تا زنان بر مبنای آن حرکت کنند.
وی اظهار داشت: اما متأسفانه با وجود داشتن چنین منشوری اما همچنان شاهد هستیم که عملکرد برخی دستگاهها با قوانین مدون در این منشور زاویه دارد به عنوان مثال نظام اداری و آموزشی ما هنوز با این منشور تطبیق پیدا نکرده است، هنوز این موضوع تعریف نشده است که حضور اجتماعی زنان باید چگونه تعریف شود که به نقش مادری و همسری زنان لطمهای وارد نشود؟
رئیس بسیج جامعه زنان افزود: ما هنوز تعریف مدونی از نحوه استفاده از استعدادهای زنان در جامعه نداریم و در گذری قرار گرفتهایم که گویی حرفهای غرب را در این زمینه پذیرفته ایم،باید یک بار دیگر بحث اشتغال زنان در جامعه مورد بازنگری قرار گیرد.
اصلانی اظهار داشت: امروزه اشتغال زنان به عنوان یکی از شاخصههای توسعه در غرب مطرح میشود که این موضوع مورد قبول ما نیست و آن را یک نگاه غلط به اشتغال زنان میدانیم.
وی ادامه داد: ارائه تعریف صحیح از اشتغال زنان، برنامه ریزی و داشتن سازوکاری متناسب با شرایط جامعه یک موضوع جدی است که باید راهکارهایی برای بهره مندی از استعدادهای زنان در این زمینه تدوین شود.
رئیس بسیج جامعه زنان خاطر نشان کرد: زنان همواره در تمام عرصهها نقش مشارکتی داشته اند اما باید بررسی و واکاوی کرد که چرا در گذشته فعالیت اجتماعی زنان با نقش مادری و همسری آنها تداخل پیدا نمیکرد اما امروزه این اتفاق افتاده است.
اصلانی ادامه داد: شخصیت و کرامت زن مسلمان ایرانی باعث شده است که زن در جوامع غربی با آگاهی از جایگاه خود، وضعیت کنونی خود را به چالش بکشد و به سمت بازیابی هویت خود حرکت کند.
وی با اشاره به نقش پیروزی انقلاب اسلامی در هویت بخشیدن به زن مسلمان ایرانی گفت: در رژیم منحوس پهلوی نگاه ابزار گونه به زنان حاکم بود که با پیروزی انقلاب اسلامی این نگاه تغییر و به سمتی حرکت کرد که عدالت در جامعه حاکم شود و زنان هویت اصلی خود را شناختند.
انتهای پیام/
منبع : فارسنیوز
نظرات :