تنظیمات متن :
      رنگ پشت متن       سایز متن    21

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس، 13 فروردین بود که قرائت بیانیه مشترک ایران و 5+1 پیرامون مذاکرات هسته‌ای را مشاهده کردیم. پس از گذشت قرائت این بیانیه بود که تفاسیر مختلف از جانب طرفین مذاکره اوضاع را نگران‌کننده کرد.

در این میان انتقادات زیادی به محتوای این بیانیه لوزان درخصوص وجود ابهامات مختلف پیرامون تعهدات طرف مقابل، تعهدآور بودن این بیانیه و نامتوازن بودن داده‌ها و ستانده‌های بیانیه لوزان مطرح شد.

بر همین اساس بر آن شدیم برای روشن شدن محتوای این بیانیه و رفع ابهامات موجود در آن با منوچهر محمدی که در سابقه خود معاونت نخست‌وزیر و سرپرست دفتر خدمات حقوق بین‌المللی، عضویت در هیأت علمی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و  مدیر گروه روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، رئیس کمیته حقوقی شورایعالی انقلاب فرهنگی، مدیر گروه علوم سیاسی موسسه آموزش و پژوهش امام خمینی (ره) و معاون آموزش و پژوهش وزارت امور خارجه را دارد پیرامون جایگاه بیانیه در حقوق بین‌الملل، بیانیه لوزان و بازی برد-برد، اعتماد به تیم ایرانی در عین انتقاد داشتن به آن، داده‌ها و ستانده‌های بیانیه لوزان، پذیرش پروتکل الحاقی و قاعده نفی سبیل به گفت‌وگو بنشینیم که در ادامه متن کامل این گفت‌وگو آمده است.

*جایگاه بیانیه در حقوق بین‌الملل و رابطه آن با توافق‌نامه

فارس: از نظر شما در حقوق بین‌الملل بیانیه چه جایگاهی دارد و چه رابطه‌ای با توافق‌نامه و معاهده دارد؟

محمدی: در واقع چیزی به نام بیانیه در حقوق بین‌الملل نداریم بلکه آنچه که وجود دارد تفاهم‌نامه است که در آن توافقات کلی آمده است تا بر اساس آن مسائل را برای اخذ قرارداد نهایی فراهم کند. هر چه که در این خصوص نامگذاری کنند حال چه به نام بیانیه یا تفاهم‌نامه یا قرارداد، بعد حقوقی آن بستگی به توافقات و ضمانت اجرایی آن دارد. مانند آنچه که ما در معاملات مانند قولنامه و مبایعه‌نامه انجام می‌دهیم.

همانطور که می‌دانید قولنامه، قولی برای مدت معینی است که طرفین باید پایبند بدان باشند و به قولشان عمل کنند و آن قول این است که فروشنده حق ندارد در دوره قولنامه به سراغ دیگری برود البته به این معنا هم نیست که این قولنامه منجر به مبایعه‌نامه می‌شود.

بیانیه کلیاتی است که از یک توافقنامه ارائه می‌شود به شرط آن که اساسی برای توافقنامه باشد تنها چیزی که وجود دارد این است که بیانیه از لحاظ اخلاقی الزام‌آور است و این که مذاکرات بعدی در چارچوب این بیانیه انجام می‌شود.

البته بعضی موارد نیز وجود دارد که بیانیه خود یک قرارداد می‌شود مانند آنچه که در جریان آزادسازی گروگان‌های آمریکایی به عنوان بیانیه الجزایر منتشر شد. آن بیانیه‌ها خود قراردادی بود که اجرایی هم شد.یعنی نیاز نبود که قرارداد دیگری طبق آن بیانیه نوشته شود.

طرفین مذاکره وقتی چیزی را به رشته تحریر در می‌آورند بر اساس محتوای آن متن باید حداقل از لحاظ اخلاقی بدان متعهد باشند و در آن راستا به دنبال توافق نهایی باشند.

فارس:این موضوع در رابطه با بیان لوزان چگونه است؟ آیا موارد ذکر شده الزام‌آور است؟

محمدی: آنچه که در درون این بیانیه مطبوعاتی لوزان منتشر شده که مورد توافق طرفین قرار گرفته است الزام‌آور است. حداقل آن است که باید از نظر اخلاقی ادامه مذاکرات در چارچوب همین مفاد بیانیه مطبوعاتی قرار گیرد و هیچ یک از طرفین حق عدول از آن ندارد.

*بیانیه لوزان با این همه ابهام و تفاسیر متفاوت نمی‌تواند یک بیانیه مشترک باشد

مسئله اساسی این است که این بیانیه لوزان آنقدر کلی، خنثی و مملو از ابهام با تفاسیر متفاوت است که به هیچ وجه نمی‌تواند یک توافق مشترک نام گیرد و یا به یک توافق مشترک منجر شود. بیانیه لوزان در واقع یک بیانیه سیاسی است و نه یک بیانیه حقوقی.

وقتی ملاحظه می‌کنید طرفین از یک سند مشترک برای خودشان متن‌های متفاوتی ارائه می‌دهند، که آن هم در بعضی موارد فوق‌العاده با هم تضاد دارد، نشان دهنده این است که اینان موفق نشدند که حتی بر روی اصول کلی نیز توافق پیدا کنند.

فارس: به نظر شما  بیانیه لوزان یک توافق کلی است؟ و اینکه چنین اقدامی برخلاف خطوط قرمز ترسیم شده نیست؟

محمدی: دقیقا همینطور است. بنده نظرم این است که این بیانیه بر خلاف خط قرمزهایی است که مقام معظم رهبری ترسیم کردند. ایشان فرمودند توافق کلی-جزئی نشود اما اکنون مشاهده می‌کنیم چنین شده است و البته موارد بسیار دیگری نیز در این رابطه وجود دارد.

*نیاز طرفین مذاکره به توافق کلی برای مصارف تبلیغاتی و سیاسی است

بیانیه لوزان و صحبت‌های طرفین مذاکره نشان می‌دهد که اینان تا جلسه آخر نیز به هیچ توافقی نرسیدند منتهی هر یک از آنان نیاز داشتند که متنی را به عنوان توافق کلی ارائه دهند تا خودشان را پیروز این ماجرا نشان دهند و از طریق آن مصارف تبلیغاتی و سیاسی خود را انجام دهند.

فارس:با توجه به اینکه تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان با وجود ابهامات زیاد در بیانیه لوزان عنوان می‌کند که به ما اعتماد کنید، آیا این اعتماد در تضاد با انتقاد کردن است؟

محمدی: از این که ما تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را طبق فرموده مقام معظم رهبری فرزندان انقلاب می‌دانیم تردیدی نیست، ولی بدین معنا هم نیست که ما احتمال اشتباه کردن و فریب خوردن آنان را ندهیم.

در عین اینکه ما به تیم مذاکره کننده کشورمان اعتماد داریم و آنان را از اینکه فرزندان انقلاب هستند قبول داریم، اما وظیفه خود می‌دانیم که در این خصوص دلواپس باشیم و نقد کنیم به خصوص به وسیله کارشناسانی که سالیان سال در این زمینه تجربه دارند.

فارس: این نگرانی بر سر چه مسائلی است؟

محمدی: وقتی ما در سخنان تیم مذاکره کننده کشورمان تناقضات زیادی می‌بینیم این وضعیت به وجود می‌آید که چگونه و به کدام یک از صحبت‌های آنان اعتماد کنیم. وقتی مشاهده می‌کنیم که طرفین مذاکره از یک بیانیه دو متن متفاوت و بعضاً متضاد منتشر می‌کنند برای ما این سوال به وجود می‌آید که علت این موضوع چیست به همین خاطر شک‌ برانگیر خواهد بود که چه اتفاقی افتاده است.

این وضعیت زمانی تشدید می‌شود که ما مشاهده می‌کنیم تیم مذاکره‌کننده ایرانی بر خلاف 1+5 هیچ اطلاعاتی از درون مذاکرات به بیرون نمی‌دهد و در مصاحبه‌هایشان تنها به این سخن بسنده می‌کردند که مذاکرات در حال پیشرفت است.

این در حالی است که عموماً وظیفه تیم مذاکره‌کننده شفاف‌سازی این موضوع آن هم مرحله به مرحله بوده است و این که موارد پیشرفت و اختلافات را باید در مصاحبه‌هایشان بیان می‌کردند نه این که به صورت کلی تنها به این نکته بسنده کنند که مذاکرات در حال پیشرفت است.

*عدم جرأت تیم مذاکره کننده برای اعلام شکست مذاکرات بیانیه لوزان را بوجود آورد

فارس: به نظر شما این رویکرد وزارت خارجه به چه دلیل است؟ آیا می‌خواهند برای جلوگیری از انتقاد بیشتر، مخالفان را در یک عمل انجام شده قرار دهند؟

محمدی: اصولا توافقی صورت نگرفته است، منتهی تیم مذاکره‌کننده ایرانی با یک محدودیت زمانی که خود آن را به وجود آورده بود، مواجه بود و قادر هم نبود که بیان کند که در این مذاکرات شکست خورده و می‌بایست چیزی را به عنوان توافق ارائه دهد.

در حال حاضر نیز هر کدام از طرفین مذاکره بر اساس نظر و تفسیر خودشان توافق کلی را بسط می‌دهند. از شواهد اینگونه پیداست که رسیدن به توافق نهایی در سه ماه آینده بسیار ضعیف خواهد بود و این موضوع را نیز هر یک از طرفین به خوبی می‌دانند و از آن آگاهند.

فارس: به نظر برخی تحلیل گران در بیانیه لوزان مشاهده می‌کنیم که خواسته‌های آمریکا از ایران شفاف برآورده شده، اما در مورد خواسته‌های ایران اینگونه نیست؟ خصوصا در مورد لغو تمامی تحریم‌‌ها آن هم بصورت یکجا و فوری؟

محمدی: اشتباه دولت یازدهم از ابتدای روی کار آمدنش این بود که راهبرد غلطی را انتخاب کرد و بر اساس آن راهبرد غلط نیز کار خود را پیش برد و در نهایت نیز به نتیجه‌ای که انتظارش را داشت و به دنبال آن بود نرسید.

در مذاکرات شرایط متفاوتی وجود دارد، اینکه متوازن وارد مذاکره می‌شوید که در آن صورت امکان نتیجه برد- برد وجود خواهد داشت. مانند دو تاجر که در تجارت بین‌المللی یا داخلی بازی برد- برد را انجام می‌دهند.

بدین معنی که شما چیزی را در اختیار دارید که مورد نیاز طرف مقابل است و طرف مقابل چیزی را در اختیار دارد که مورد نیاز شما است و می‌تواند مورد معامله قرار گیرد و دستاورد مفیدتری داشته باشد که این را بازی برد- برد می‌گویند.

*اشتباه راهبردی دولت در دیدن دَم کدخدا

متأسفانه راهبرد دولت یازدهم چنین سیاستی نبود بلکه اینگونه بود که ما باید برویم و دم کدخدا را ببینیم و از آن بخواهیم که حقوق ما را به ما بدهند. این در حالی است که در روابط بین‌الملل مسئله احقاق حق معنا ندارد. چرا که اصلاً داور بی‌طرفی که مافوق کشورها باشد و قدرت اجرایی داشته باشد در صحنه بین‌الملل  وجود ندارد.

در این شرایط حق به حق‌دار نمی‌رسد بلکه صحنه بده- بستان شکل خواهد گرفت. به خصوص وقتی که شما با طرف مقابلتان خصم دیرینه دارید و طرف مقابل دشمن قدیمی شماست. در این وضعیت چگونه می‌توان انتظار داشت با دیدن دم او و بدون اینکه ما به ازایی دریافت کند حقوق ما را بدهد.

*مذاکرات نامتوازن و بازی با حاصل جمع صفر

وقتی مذاکره متوازن وجود نداشته باشد، نتیجه آن قطعاً تبدیل به بازی با حاصل‌جمع صفر خواهد شد. بدین معنی که وقتی شما هیچ اهرمی در اختیار ندارید مجبور می‌شوید همه چیز را بدهید بدون اینکه در این مذاکره منفعتی کسب کنید.

در مذاکرات هسته‌ای نیز شواهد نشان می‌دهد که بر خلاف ادعای دولت بازی برد- برد صورت نگرفته است. بدین معنی که ما همه چیز را داده‌ایم حتی بیشتر از انتظار آمریکا اما در مقابل چیزی دریافت نکردیم.

جای تأسف است دولت یازدهم به جای آنکه به صورت شفاف به مردم بگوید ما راه غلطی را رفته‌ایم یک متن خنثی‌ را به عنوان پیروزی عنوان کند و برای آن جشن و شادی برپا کنند و یک سیاست به تأخیراندازی ماجرا را دنبال کند تا در آینده فرجی صورت گیرد و شرایط تغییر کند.

فارس: آقای ظریف عنوان کردند که راستی آزمایی برنامه‌ هسته‌ای ما توسط آژانس صورت می‌گیرد. همچنین ناظر این توافق شورای امنیت خواهد بود. چگونه می‌شود که یک طرف دعوا می‌تواند داور باشد؟

*اشتباه راهبردی در پذیرش شورای امنیت و آژانس بعنوان داور توافق هسته‌ای

محمدی: این هم یک اشتباه راهبردی است که ما مراجعی که خودشان برای ما مشکل ایجاد کردند و پرونده صلح‌آمیز هسته‌ای ما را به شورای امنیت فرستادند و به بهانه‌های واهی ما را تحریم کردند باز ما این مراجع را به عنوان داور بی‌طرف قبول کنیم.

رفع تحریم‌ها را نیز در ادامه به راستی‌آزمایی این مراجع از برنامه‌ هسته‌ایمان موکول کنیم. مراجعی که از اساس مخالف برنامه هسته‌ای ما هستند و به این امید باشیم و این چنین ادعا کنیم که به محض امضای توافق، فوراً‌ تمامی تحریم‌ها لغو می‌شود. این تناقضات نشان می‌دهد این مذاکرات به سرانجام نخواهد رسید.

جریان قطعنامه 598 که مورد قبول ما و رژیم صدام قرار گرفت در همان زمان اجرایی نشد زیرا که صدام خود را در اوج قدرت می‌دید و بنابراین حاضر نبود بند بند قطعنامه را اجرا کند که بنده همان زمان گفتم تا این شرایط هست امید به اجرای قطعنامه نیست.

در آن دوران حوادثی به وجود آمد که شرایط را تغییر داد. از جمله آن حوادث حمله صدام به کویت و نیاز صدام به ایجاد امنیت در مرزهای مشترک با ایران بود که او را به پای میز مذاکره آورد و باعث شد هم قرارداد 1975 را بپذیرد و هم اسرای ما را آزاد کند.

*آمریکا بدنبال افزایش تحریم‌ها و ناکارآمد کردن اقتصاد مقاومتی است

در حال حاضر نیز آمریکایی‌ها می‌دانند که دولت یازدهم نمی‌تواند این شرایط را بپذیرد و در گفتارشان نیز این موضوع را تائید می‌کنند که به دنبال افزایش فشار تحریم‌ها و عدم کارآیی اقتصاد مقاومتی هستند تا مردم را علیه نظام بشورانند تا شاید این نظام رفتارش تغییر کند.

فارس: نظر شما درخصوص پایبندی آمریکا به تعهداتش چست؟ و ضمانت اجرای این بیانیه با توجه به سابقه نقض عهد آمریکا چگونه خواهد بود؟

محمدی: این یک واقعیتی است که هیچگاه آمریکا پایبند به تعهداتش نبوده است. در بیانیه الجزایر عملیات اجرایی بلافاصله و همزمان با یکدیگر انجام شد یعنی در لحظه‌ای که گروگان‌های آمریکایی از فرودگاه ایران پرواز کردند همان زمان پول‌های بلوکه شده ما نیز از‌ آمریکا به حساب‌هایی دیگری در دیگر کشورها منتقل شد.

این یک واقعیت است که اگر ما آزادی اعمالمان را به بعد از آزادسازی گروگان‌ها موکول می‌کردیم یقیناً‌ آمریکا اموال و دارایی‌های ما را آزاد نمی‌کرد.

به همین خاطر است که مقام معظم رهبری تاکید می‌کند که تحریم‌ها باید در لحظه عقد قرارداد تماماً و فوراً برداشته شود اگر برداشته نشد تعهدات ما درباره محدودیت هسته‌ای به مرحله اجرا درنیاید. این موضوع به خاطر خدعه و نیرنگ‌های آمریکاست.

فارس: به نظر شما این مذاکرات به بازی برد-برد منجر خواهد شد؟

*نتیجه مذاکرات فعلی به بازی برد-باخت می‌انجامد

محمدی: من این بازی را برد- برد نمی‌دانم بلکه آن را یک برد- باخت می‌دانم که اگر این روند نهایی شود و به مرحله اجرا دربیاید یقیناً‌ ما چیزی به دست نمی‌آوریم اما آمریکایِی‌ها به تمام خواسته‌هایشان می‌رسند. البته من یقین دارم این بازی در ادامه به پایان نخواهد رسید.

فارس: تحلیل شما درخصوص صدور قعطنامه‌ای ذیل فصل 7 منشور سازمان ملل برای رفع‌تحریم‌های آن شورا چیست؟

محمدی: همه این موارد موضوعاتی است که در مذاکرات مورد بحث قرار می‌گیرد و آقایان به دنبال این هستند که چه کار باید بکنند که ذیل فصل 7 منشور سازمان ملل قرار نگیرند. وقتی از موضع ضعف برخورد کردیم پذیرش چنین مواردی به وجود می‌آید.

وقتی ما خود پذیرفتیم که با قطعنامه جدیدی ذیل فصل 7 منشور سازمان ملل قرار بگیریم یعنی خود اعتراف کردیم تا امروز صلح جهانی را به خطر انداخته‌ایم و این که به دنبال فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای نبوده‌ایم و تمامی ادعای دروغین طرف غربی و آمریکایی را خود پذیرفته‌ایم.

فارس: نقش فرانسه را در این مذاکرات چگونه ارزیابی می‌کنید؟

محمدی: موضوع فرانسه و آمریکا در پرونده هسته‌ای ما موضوع پلیس خوب و پلیس بد است که همه اینان بازی‌های این کشورها است چرا که از نظر خصومت و دشمنی‌آنان نسبت به ایران هیچ تفاوتی وجود ندارد.

فارس: پذیرش پروتکل الحاقی که تیم مذاکره کننده مطرح می‌کند را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

*پذیرش پروتکل الحاقی خلاف قاعده نفی سبیل و اصل 153 قانون اساسی است

محمدی: بنده فکر نمی‌کنم مذاکرات هسته‌ای با وضعیت کنونی به پذیرش پروتکل الحاقی برسد. یقینا پروتکل الحاقی خلاف قاعده نفی سبیل و اصل 153 قانون اساسی است. ما متعهد و معتقد هستیم که هیچ قراردادی که موجب نفوذ بیگانه شود را نپذیریم. بنابر این من یقین دارم مذاکرات به پذیرش پروتکل نخواهد رسید.

فارس: شما طبق روند کنونی نتیجه مذاکرات را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

محمدی: مطلقاً در سه ماه آینده دو طرف مذاکره به توافقی نخواهند رسید و توافقی صورت نخواهد گرفت. آنچه که اینان دنبال آن هستند چیزی شبیه جریان قرارداد اسلو است. بدین صورت که استخوان در زخم باقی بماند تا نظام ورود پیدا کند و به قضیه خاتمه دهد.

انتهای پیام/


منبع : فارس‌نیوز

---

نظرات :

---

نظر خود را در مورد این خبر بیان کنید.

نام :

ایمیل :

نظر:
آدمک :